సంవత్సర పొడువునా పశుగ్రాసాలకై ప్రణాళిక

 సంవత్సర పొడువునా పశుగ్రాసాలకై ప్రణాళిక

మేలిజాతి పాడిపశువు ఒకఎకరం పొలంలో వచ్చేకాపు కంటే ఎక్కువ లాభాన్ని ఇస్తుంది. కానీ లాభదాయాకమైన పశుపోషణకు సమగ్ర ప్రణాళిక అవసరం. పాడి పశువుల పెంపకంలో 60-70శాతం పశుపోశనకే  ఖర్చుఅవుతుంది. సరే ఖర్చుకు వెనకాడకుండా పాడిఆవుకు సరియైన పోషణ అందిధాం అంటే సంవత్సర పొడుగు పశుగ్రసాలు లభ్యం కావట్లేదు. కానీ కొద్ది పాటి ప్రణాళికతో సరియైన అవగాహనత ఉంటే పాడిపశువుకు అవసరమైన పశుగ్రాసాలని పెంచుకోవచ్చు.

ఒక పాడి పశువుకు రోజుకు 25-30 కి.గ్రా.ల పచ్చిగడ్డి, 5కి.గ్రా.ల ఎండు గడ్డి, 2 కి.గ్రా దాణా అవసరం ఉంటుంది. 5 లీటర్లకు పైగా పాలు ఇచ్చే పశువులకు, గేదె అయితే ప్రతి 2లీటర్లకు/ ఆవు అయితే ప్రతి 2.5 లీటర్లకు ఒక కి.గ్రా. దాణా అదనంగా ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా పశువుకు ఇచ్చే గ్రాసంలో 2/3 పాళ్ళు కాయ జాతి, 1/3 పాళ్ళు పప్పు జాతి పశు గ్రాసాలని అందించవలసి ఉంటుంది.

10 పాడి పశువులు, 5దూడలకు సంవత్సరానికి కావాల్సిన పచ్చిమేతకై 2.5 ఎకరాలలో పశుగ్రాసాలని సాగు చేయవలసి ఉంటుంది.

·         రోజువారీ పశుపోషణ, భవిష్యత్తు అవసరాలనిల్వ అంచనా వేస్తె ఒక పాడిపశువుకు ఒక రోజుకి 40 కి.గ్రా. పచ్చిగడ్డి అవసరం.

·         10 పాడి పశువులకు ఒక రోజుకు కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 40*10= 400 కి.గ్రా.లు

·         ఒక సంవత్సరానికి 10 పాడి పశువులకు కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 400*365= 146టన్నులు

·         ఒక దూడకు ఒక రోజుకు కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 15 కి.గ్రా.లు

·         5 దూడలకు ఒక రోజుకు కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 15*5=75 కి.గ్రా.లు

·         ఒక సంవత్సరానికి 5దూడలకు కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 75*365= 27.42 టన్నులు

·         10పశువులకు, 5దూడలకు ఒక సంవత్సరానికి కావలసిన పచ్చిగడ్డి: 146+27.4=173 టన్నులు

173 టన్నుల పచ్చిమేతకు ఒక హెక్టారు(2.5 ఎకరాలు) పోలంలో 60%ను బహు వార్షికాలయిన హైబ్రిడ్ నేపియర్, ల్యుసర్న్, హెడ్జ్ ల్యుసర్న్ లను సాగుచేసుకొని మిగతా ఒక ఎకరంలో ఏక వార్షికైనా జొన్న, మొక్కజొన్న, సజ్జ, అలసంద, గోరు చిక్కుడు పశుగ్రాసాలను సాగు చేయాలి.

1.5 ఎకరంలో: బహు వార్షికాలయిన హైబ్రిడ్ నేపియర్ లను జూన్ మెదటి వారంలో నాటాలి. ఈ పంటలో బహు వార్షిక పప్పుజాతి హెడ్జ్ ల్యుసర్న్పంటను అంతర పంటగా 3:1 నిష్పత్తిలో సాగుచేసుకోవచ్చును.  మొదటికోతను 70 రోజులకు, తదుపరి కోతలను 45 రోజులకు తీసికొని ఆరు కోతల్లో 1.125 ఎకరానికి 112 టన్నుల పచ్చిమేత వస్తుంది. అదే విధంగా అంతరపంట అయిన హెడ్జ్ ల్యుసర్న్ 8.0 టన్నులు దిగుబడివస్తుంది.

 

నేపియర్ సాగు చేయు పద్ధతి:

రకములు: యన్.బి.21, ఎ.పి.బి.యన్.,కో-1,కో-2. 

హెక్టారుకు కావలసిన కాండపు మొక్కలు: 30వేల రెండు కణుపుల  కాండపు ముక్కలు, ఒకసారి నాటితే 3-4 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. 

నాటు పద్దతి: వరుసలలో, వరుసల మధ్య అంతరము 60X60 సెం.మీ. 

ఎరువులు హెక్టారుకు: 110 కిలోల యూరియ,50కిలోల భాస్వరం,40కిలోల పొటాషియం

నీటితడులు: ఎండాకాలములో 8-10 రోజులకు ఒకసారి, చలికాలంలో 15-20 రోజులకి ఒకసారి 

మెదటికోత: నాటిన తర్వాత 60-75 రోజులకు కోతలు: ప్రతి 40-45 రోజులకు ఒకసారి, 6-8కోతలు/సంవత్సరానికి

దిగుబడి హెక్టారుకు: పచ్చిమేత 250-300 టన్నులు

హెడ్జ్ ల్యుసర్న్ (దశరథ గడ్డి) సాగు చేయు పద్ధతి:

విత్తనం: 2-2.5 కిలోలు ఎకరానికి 

నాటు పద్దతి:సాళ్ళలో50 సెం..మి. ఎడంగా విత్తుకోవాలి లేదా నారు పోసి  50 సెం..మి. ఎడంగా నాటుకోవాలి 

ఎరువులు ఎకరానికి: 8 కిలోల నత్రజని,౨౪కిలోల భాస్వరం,12కిలోల పొటాషియం 

కోతలు: ప్రతి 60-75 రోజులకు ఒకసారి, 4-5 కోతల్లో 50 టన్నుల దిగుబడి వస్తుంది.

 ఒక ఎకరంలో:

ఖరీఫ్ లో అర ఎకరంలో పలు కోతలలో జొన్నను సాగు చేసుకొని మూడు కోతలలో 20 టన్నుల పచ్చిమేత దిగుబడి వస్తుంది. మిగతా అర ఎకరంలో అలసంద (బొబ్బెర) పశుగ్రాసాలపు పంటను రెండు విడతలుగా అంటే జూన్ మెదటి వారంలో ఒక తడవ, మళ్ళి ఆగష్టు మెదటి వారంలో రెండవ విడత విత్తుకొనిన 10 టన్నుల పచ్చి మేత దిగుబడి వస్తుంది.

హైబ్రిడ్ జొన్న సాగు చేయు పద్ధతి:

రకములు: పి.సి.-6, పి.సి.-23, యం.పి.చారి,ఎస్.ఎస్.జి.59-3 

విత్తనాలు హెక్టారుకు: 30-40 కిలోలు

నాటు పద్దతి: సాళ్ళాలో, సాళ్ళ మధ్య 4-5 అంగుళాలు అంతరము 

ఎరువులు హెక్టారుకు: 80 కిలోల నత్రజని,30కిలోల పొటాషియం 

నీటితడులు: 10-15 రోజులకు ఒకసారి 

మెదటికోత సమయం: నాటిన తర్వాత 50-55 రోజులకు (50% పూతలో) 

కోతలు: 3కోతలు, ప్రతి 35-40 రోజులకు ఒక కోత చొప్పున 

దిగుబడి హెక్టారుకు: పచ్చిమేత 70-80 టన్నులు

01.అలసంద సాగు చేయు పద్ధతి:

రకములు: యు.పి.సి.-5286, ఐ.సి.-4216, రష్యన్ అలసంద,బుందేల్ లోబియా 1,2 

విత్తనాలు హెక్టారుకు: 30-40 కిలోలు 

నాటు పద్దతి: వరుసలలో, వరుసల మధ్య అంతరము 30X10 సెం.మీ. 

ఎరువులు హెక్టారుకు: 20 కిలోల నత్రజని,60 కిలోల పొటాషియం 

నీటితడులు: 15-20 రోజులకు ఒకసారి 

మెదటికోత సమయం: నాటిన తర్వాత 60-70 రోజులకు  పూత దశలో 

దిగుబడి హెక్టారుకు: పచ్చిమేత 25-30 టన్నులు, నీటి ఆధారంగా: 20-30 టన్నులు, వర్షాధారంగా 10-15టన్నులు

 

రబీలో: అదే ఎకరంలో రబీలో అర ఎకరంలో జొన్న తర్వాత నవంబరు రెండవ వారంలో పశు గ్రాసపు మొక్కజొన్న పంటను విత్తుకొనిన, మూడు నెలల్లో ఫిబ్రవరిలో 10టన్నుల పచ్చిమేత దిగుబడి వస్తుంది. మిగితా అర ఎకరంలో అలసంద (బొబ్బెర) తర్వాత ల్యుసర్న్ పంటను అక్టోబర్ మొదటి వారంలో విత్తుకొనిన మొదటి కోత 60-65 రోజులకు, తరువాత 25-30తి రోజులకు కోత చొప్పున డిసెంబర్ 25 నుండి కోతలు తీసుకోవచ్చును. సంవత్సరానికి 8-10 కోతలలో అర ఎకరంలో 15టన్నుల పచ్చిమేత దిగుబడి వస్తుంది.

వేసవిలో: రబీలో మెక్కజొన్న పంట తరువాత వేసవిలో ఫిబ్రవరి రెండవ వారంలో సజ్జ పంటను పశుగ్రాసము కొరకు సాగు చేసుకోవచ్చును. తక్కువ నీటి తడులతో, త్వరగా పెరిగి మూడు కోతలలో అధిక పచ్చి మేత దిగుబడినిస్తుంది. అందువల్ల వేసవికి అనువైన పశుగ్రాసపు పంటగా సజ్జను విత్తుకున్నట్లయితే 50రోజులకు మెదటి కోతను, తదుపరి కోతలను 30రోజుల వ్యవధిలో కోసుకోవాలి. మూడు కోతలలో జూన్ వరకు అర ఎకరంలో 15టన్నుల పచ్చిమేత దిగుబడి వస్తుంది.

మొక్క జొన్న సాగు చేయు పద్ధతి:  

రకములు: ఆఫ్రికన్ టాల్,గంగా,హైబ్రిడ్ ఎఫ్,విజయ కిసాన్ 

విత్తనాలు హెక్టారుకు: 40-50 కిలోలు 

నాటు పద్దతి: సాళ్ళాలో, సాళ్ళ మధ్య 10 అంగుళాలు అంతరము 

ఎరువులు హెక్టారుకు: 120 కిలోల నత్రజని,120 కిలోల పొటాషియం 

నీటితడులు: 7-10 రోజులకు ఒకసారి 

మెదటికోత సమయం: నాటిన తర్వాత 60-70 రోజులకు కంకి వేసే సమయంలో 

కోతలు: 2-3కోతలు, 60-70 రోజులకు మొదటి కోత 

దిగుబడి హెక్టారుకు: పచ్చిమేత 50-60 టన్నులు

సజ్జ సాగు చేయు పద్ధతి:  

రకములు: జైంట్ బాజ్రా,జైంట్ రాజ్ కో, ఎ.పి.ఎఫ్.బి. 

విత్తనాలు హెక్టారుకు: 15-20 కిలోలు

నాటు పద్దతి: సాళ్ళాలో, సాళ్ళ మధ్య 5 అంగుళాలు అంతరము 

ఎరువులు హెక్టారుకు: 80 కిలోల నత్రజని,30 కిలోల పొటాషియం 

నీటితడులు: 15-20 రోజులకు ఒకసారి 

మెదటికోత సమయం: నాటిన తర్వాత 60-70 రోజులకు

కోతలు: 1-2కోతలు, 30-35 రోజులకు ఒక కోత  

దిగుబడి హెక్టారుకు: పచ్చిమేత 25-30 టన్నులు

ఈ విధంగా 2.5 ఎకరాలలో 190 టన్నుల పలురకాల పశు’గ్రాసాలని పొందవచ్చు. 10 పాడి పశువులకు, 5 దూడలకు కావలసిన పచ్చిమేత 173 టన్నులు పోగా 17 టన్నుల పశు గ్రాసాన్ని మాగుడు గడ్డిగా (సైలేజి) భూమిలో పాతర వేసి నిల్వ చేసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా అవసరాని మేరకు ఎండబెట్టి “హే”గడ్డిగా కూడా నిల్వ చేసుకోవచ్చు.

 

 

 

 

వర్షాకాలంలో పశుసంరక్షణ, పశు పోషణ

 వర్షాకాలంలో పశుసంరక్షణ, పశు పోషణ

 వర్షాల నుండి పశువులను సంరక్షించుకోవడం మరియు వాటి పశు పోషణ చూసుకోవడం పశు పోషకులకు చాలా అవసరం.   

భారీవర్షాలు, వరదలు ఉన్న ప్రాంతంలో రైతులు అప్రమత్తంగా ఉండి, పశువులను వీలైనంత త్వరగా మెరక ప్రాంతాలకు తరలించాలి. లోతట్టు ప్రాంతాలలో, వరద పరీవాహక ప్రాంతాలలో ఉండే వారు పశువులను, పెంపుడు జంతువులను కట్టివేయకుండా స్వేచ్చగా తిరిగేలా వదిలేయలి. ఒకవేళ వరద ఉధృతి పెరిగి నీరు వచ్చినపుడు పశువుకు తప్పించుకునే అవకాశం ఉన్న కట్లు తెంచుకోలేక ప్రాణాలు కోల్పోయే అవకాశం ఉంది.

వర్షాలు ముగిసిన తరువాత కూడా పశువులకు అందజేసే ఎండు మేత, దాణాలను పొడి ప్రదేశంలో ఉంచుకోవాలి. లేదంటే వర్షానికి తడిచిన మేత, దాణా బూజు పట్టి టాక్సిన్ లు (విష పదార్థాలు) పెరిగి వాడడానికి పనికి రాకుండాపోతాయి.

పశు సంరక్షణ:

·         పశువులను ఎండ, వాన మరియు చలి నుండి కాపాడ గలిగె పాకలలో ఉంచినప్పుడు మాత్రమే అవి వాటి సామర్థ్యం మేరకు పాలను ఇవ్వటం గాని ఆరోగ్యంగా ఉండటం గాని జరుగుతుంది. వర్షాలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పశువులను బయటకు మేతకు వదలకుండా పాకాలోనే ఉంచాలి.

·            పాకలలో నీరు కారకుండా పైకప్పులకు ముందుగానే మరమ్మత్తులు చేయించుకోవాలి. పాకలలో నీరుచెరటం వల్ల కాక్సిడియా వ్యాధి వచ్చే అవకాశం ఉంది. అలాగే మేకలలో గిట్టలు కుళ్లిన వ్యాధి వస్తుంది. మురికిగా ఉన్న పాకాల వల్ల పాడి పశువులలో పొదుగు వాపు వ్యాధి వస్తుంది కావున, పరిశుభ్రత పాటించాలి.

·         పశువులు వర్షాకాలంలో వ్యాధులను వ్యాపింపచేసే బాహ్యపరన్న జీవులైన ఈగలు, దోమలు ఎక్కువగా ప్రభలే అవకాశం ఉంది, కావున పాకాల దగ్గర మురుగు నీరు చేరకుండా చూసుకోవాలి. అలాగే పురుగుల మందులను పాక చుట్టు పిచ్చికారి చేయాలి

·         పశువులు వర్షాకాలంలో మురికి నీరు తాగకుండా జాగ్రత్తపడాలి. త్రాగు నీరు పరిశుభ్రంగా అందించాలి.

వాతావరణంలో మార్పులు మరియు మేతలో మార్పుల కారణంగా పశువులు ఈ సమయంలో శరీరకంగా, మానసికంగా ఒత్తిడికి గురవటం వల్ల వ్యాధి నిరోధక శక్తి తగ్గుతుంది. కాబట్టి తగిన యాజమాన్య పద్ధతులు పాటించాలి.

పశు పోషణ:

·         వర్షాకాలంలో మేపే పచ్చిగడ్డిలో ఎక్కువగా నీటి శాతం ఉండటం వల్ల పశువు ఎక్కువ మేత తీసుకోలేదు మరియు పేడలో కూడా నీటి శాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కావున  రైతులు వర్షాకాలంలో పచ్చి పశుగ్రాసాన్ని కోసి ఎండ బెట్టడం వల్ల నీటి శాతాన్ని తగ్గించి మంచి పశు మేతగా అందించవచ్చు.

·         ఎడతెరపని వర్షాలలో పశువులను మేతకు పంపడం సాధ్యం కాదు. కావున ముందే ప్రణాళికబద్దంగా గడ్డిని నిల్వ ఉంచుకోవాలి. పశుగ్రాస కొరత ఉన్నప్పుడు పశువులు తడిసిన ఎండుగడ్డిని సైతం తినడానికి ఇష్టపడతాయి, కానీ అటువంటి తడిసిన గడ్డిలో సూక్ష్మక్రిములు, విష పదార్థాలు ఉండే అవకాశం ఉన్నందున పశువులు తడిసిన గడ్డిని తినకుండా జాగ్రత్త వహించాలి.

·         రైతుల దగ్గర దాణా ఉన్నచో వరద ఉధృతి తగ్గే వరకు పశువులను దాణాపై మేపడం ఉత్తమం. వరదల సమయంలో గడ్డి కంటే కూడా గింజలు లేదా చెక్కలు సులభంగా రవాణా చేసుకోవచ్చు. కావున రైతులు వీటిపైన తాత్కాలికంగా పశుపోషణ చేసుకోవడం మంచిది.

·         వరద ఉధృతి తగ్గిన తరువాత కూడా నీరు నిల్వ ఉండే ప్రదేశాలలో కూడా పశువులను మేతకు వదలకూడదు. పశువులను ఇంటి వద్దనే ఉంచి అందుబాటులో ఉంటే కంది పొట్టు, ఉల్వ పొట్టు, గింజల చెక్కలు, చొప్ప లాంటి వాటితో పశుపోషణ చేసుకోవాలి. తడిసిన వరిగడ్డిని సాద్యమైనంత త్వరగా ఆరబెట్టి కాపాడుకోనే ప్రయత్నం చేయాలి, లేకుంటే పశుగ్రాసకొరత ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.

·         వర్షాకాలంలో పచ్చికబయళ్లలోఖనిజ లవణాలు తక్కువగా లభిస్తాయి. కావున ప్రతి పశువుకు 50 గ్రాముల ఖనిజలవణ మిశ్రమం అంధించాలి.  

తడిచిన గడ్డిని ఎండబెట్టు పద్దతి:

తడిసిన గడ్డిలో 0.5 – 1 శాతం ఉప్పు కలిపి నిల్వ ఉంచడంద్వారా బూజు ఏర్పడకుండా కొద్ది రోజులు కాపాడుకోవచ్చు. తడిచిన గడ్డిని లేదా ధాన్యాన్ని తేమ 15 శాతం కంటే తక్కువ వచ్చే వరకు ఆరబెట్టుకోవాలి. ఆ తరువాత మాత్రమే పశువులకు మేతగా అందించాలి.

కొద్దిగా తడిచిన గడ్డిని 3 శాతం యూరియా ద్రావణంలో కలిపి చిన్న గుంటలో పాతర వేసుకోవడం మంచిది. పచ్చిక పైర్లు పూర్తిగా నీటిలో మునిగి ఉండే సమయంలో మేతగా అందించే చెట్ల రకాలైన ఆవిశ, సుబాబుల్, గ్లైరిసిడియా వంటి వాటిని మేతగా ఇంటి వద్దనే అందించాలి.

వరదల సమయంలో పశువులలో వ్యాప్తి చెందే వ్యాధులు- నివారణ:

·         వరద సమయంలో వాతావరణంలోని చల్లదనం మరియు తేమ కారణంగా వైరస్, బాక్టీరియా తదితర హానికరమైన సూక్ష్మక్రిములు వృద్ది చెంది పశువులకు ఆంత్రాక్స్, జబ్బవాపు, పచ్చిక దోమ, కాలి పుండు వ్యాధి, న్యుమోనియా, పొదుగు వాపు వంటి వ్యాధులు కలిగిస్తాయి. కావున రైతులు పశువులకు ముందుగానే అంధుబాటులో ఉన్న వ్యాధి నిరోధక టీకాలు వేయించుకోవాలి.

·         అధిక పాల దిగుబడినిచ్చే పాడిపశువుల నుండి పాలు ఒక్కసారిగా పితకడం ఆపివేయకూడదు. అలా చేయడం వల్ల పశువులకు పొదుగువాపు వ్యాధి సోకి, శాశ్వతంగా పాడికి పనికిరాకుండా పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది కాబట్టి జాగ్రత్తవహించాలి.

·         జలగ వ్యాధి రాకుండా నత్తలను నిర్మూలించాలి. నత్తలుండే పచ్చిక బయళ్ళలో మైలతుత్తం ఒక భాగం, ఇసుక ఆరు భాగాలు కలిపి ఏకరాకు 15-20 కిలోల చొప్పున చల్లాలి.

·         భారీ వర్షాలు మరియు వరదల కారణంగా పశువులలో బాహ్య, అంతర పరాన్న జీవుల వల్ల వ్యాధిగ్రస్తం కాకుండా ముంధుగానే పశువైద్యులనులను సంప్రదించి ముందుగానే తగు మందులను వాడుకోవాలి.

 వరదల సమయంలో పశువులు చనిపోయి ఆర్ధికంగా నష్టపోకుండా ఉండాలంటే ముందుగానే పశువులన్నింటికి భీమా చేయించడం మంచిది. వర్షాలు మరియు వరద సమయంలో పశువులు చనిపోయినట్లయితే వాటిని లోతైన గుంత తవ్వి, సున్నం చల్లి పూడ్చి పెట్టాలి లేదా కాల్చివేయాలి. దీని వల్ల అంటువ్యాధులు ప్రభాలకుండా ఉంటాయి. వర్షంలో బాగా తడిసిన పశువులలో శరీర ఉష్ణోగ్రత తగ్గి, అనారోగ్యపాలవుతాయి కావున వెంటనే పశు వైద్యులను సంప్రదించి చికిత్స చేయించాలి.       

 

 

సలక్షణమైన పాడి పశువుల ఎంపిక